Najczęstsze błędy przy montażu fotowoltaiki – na co uważać?

Błąd 1: dobór instalacji wyłącznie do powierzchni dachu

Jednym z najczęstszych błędów jest podejście:

„zmieści się 10 kWp, więc montujemy 10 kWp”.

Powierzchnia dachu jest tylko jednym z ograniczeń.

Moc instalacji powinna wynikać również z:

• zużycia energii,
• profilu zużycia w ciągu dnia,
• planowanej pompy ciepła,
• samochodu elektrycznego,
• klimatyzacji,
• innych przyszłych odbiorników,
• zasad rozliczania energii.

Większa instalacja nie zawsze oznacza lepszy wynik ekonomiczny.

Jeżeli duża część produkcji powstaje wtedy, gdy dom jej nie potrzebuje, większość energii może trafiać do sieci.

Fotowoltaika – wady i zalety instalacji PV

Błąd 2: brak analizy zacienienia

Nawet niewielki cień może wpływać na pracę części instalacji.

Źródłem zacienienia mogą być:

• kominy,
• drzewa,
• anteny,
• lukarny,
• sąsiednie budynki,
• inne elementy dachu.

Problem zmienia się w ciągu dnia i roku.

Drzewo, które latem nie zasłania modułów, zimą przy niskim położeniu słońca może rzucać długi cień.

Dlatego rozmieszczenie paneli powinno wynikać z rzeczywistych warunków, a nie tylko z dostępnej powierzchni.

Błąd 3: ignorowanie różnych połaci dachu

Jeżeli moduły znajdują się na połaciach o różnej orientacji lub kącie nachylenia, nie zawsze powinny być traktowane jak jeden identyczny układ.

Różne połacie mogą:

• osiągać maksimum produkcji o innych godzinach,
• być inaczej zacienione,
• pracować w innych warunkach.

Projekt elektryczny powinien uwzględniać te różnice.

Nie należy przypadkowo łączyć modułów o bardzo różnych warunkach pracy w jeden ciąg bez analizy parametrów falownika.

Błąd 4: nieprawidłowa konfiguracja stringów

Moduły są zwykle łączone w szeregi, czyli stringi.

Falownik posiada określony zakres napięcia i prądu wejściowego.

Projekt powinien uwzględnić między innymi:

• liczbę modułów w stringu,
• napięcie w różnych temperaturach,
• prąd,
• zakres pracy MPPT,
• maksymalne parametry wejścia falownika.

Zbyt krótki lub zbyt długi string może pracować poza optymalnym zakresem albo naruszać wymagania urządzenia.

To nie jest element, który powinien być dobierany „na oko”.

Błąd 5: dobór falownika wyłącznie po mocy nominalnej

Falownik powinien być dopasowany do całej charakterystyki instalacji.

Liczy się nie tylko wartość typu: „8 kW” czy „10 kW”.

Trzeba również sprawdzić:

• zakres napięcia MPPT,
• liczbę trackerów MPPT,
• maksymalny prąd wejściowy,
• parametry stringów,
• możliwość monitoringu,
• kompatybilność z magazynem energii, jeśli jest planowany.

Dobór wyłącznie na podstawie jednej liczby może prowadzić do ograniczenia możliwości instalacji.

Błąd 6: przypadkowe przewymiarowanie lub niedowymiarowanie falownika

Relacja pomiędzy mocą modułów a mocą falownika może być projektowana świadomie.

Nie oznacza to jednak, że każda różnica jest poprawna.

Zbyt mały falownik może częściej ograniczać moc przy wysokiej produkcji.

Zbyt duży może pracować niekorzystnie przy małych mocach i zwiększać koszt inwestycji.

Decyzja powinna wynikać z:

• orientacji modułów,
• profilu produkcji,
• charakterystyki sprzętu.

Nie istnieje jedna uniwersalna proporcja właściwa dla każdej instalacji.

Błąd 7: zły dobór konstrukcji montażowej

Konstrukcja utrzymuje moduły przez wiele lat.

Powinna być dopasowana do:

• rodzaju pokrycia,
• konstrukcji dachu,
• obciążeń,
• sposobu mocowania,
• strefy wiatrowej i śniegowej.

Inaczej montuje się system na:

• dachówce,
• blasze,
• blasze na rąbek,
• papie,
• dachu płaskim.

Nieprawidłowe mocowanie może prowadzić do:

• nieszczelności,
• uszkodzenia pokrycia,
• problemów mechanicznych.

Błąd 8: naruszanie pokrycia dachowego

Montaż PV nie powinien powodować przypadkowych uszkodzeń dachu.

Szczególną uwagę trzeba zwrócić na:

• dachówki,
• membrany,
• obróbki,
• miejsca mocowania konstrukcji.

Jeżeli dach jest już w złym stanie lub ma być wkrótce wymieniany, warto rozważyć wykonanie remontu przed montażem fotowoltaiki.

Demontaż paneli kilka lat później generuje dodatkowy koszt.

Błąd 9: montaż na dachu bez oceny jego stanu

Fotowoltaika jest inwestycją planowaną na wiele lat.

Dlatego przed montażem warto ocenić:

• stan pokrycia,
• konstrukcję,
• ślady przecieków,
• planowane remonty,
• możliwość bezpiecznego mocowania.

Nowa instalacja na dachu, który wkrótce wymaga generalnego remontu, jest zwykle złym rozwiązaniem organizacyjnym.

Błąd 10: zbyt małe odstępy od elementów dachu

Rozmieszczenie modułów powinno uwzględniać:

• krawędzie,
• kalenicę,
• komin,
• okna dachowe,
• inne elementy techniczne,
• dostęp serwisowy.

Nie warto wypełniać każdego centymetra połaci tylko po to, aby zmieścić kolejny panel.

Instalacja powinna pozostać możliwa do:

• kontroli,
• naprawy,
• bezpiecznego użytkowania.

Błąd 11: przypadkowe prowadzenie przewodów DC

Przewody znajdujące się pod modułami nie powinny:

• swobodnie zwisać,
• leżeć na pokryciu,
• ocierać się o ostre krawędzie,
• znajdować się w miejscach narażonych na uszkodzenie.

Powinny być właściwie:

• mocowane,
• prowadzone,
• zabezpieczone.

Instalacja pracuje przez wiele lat w warunkach:

• wysokiej temperatury,
• niskiej temperatury,
• promieniowania UV,
• wilgoci.

Sposób prowadzenia przewodów ma więc duże znaczenie.

Błąd 12: nieprawidłowe złącza

Połączenia DC są jednym z ważniejszych elementów instalacji.

Nie należy mieszać przypadkowych złączy tylko dlatego, że fizycznie do siebie pasują.

Złącza powinny być:

• kompatybilne,
• prawidłowo zaciskane,
• zgodne z wymaganiami producentów.

Błędy połączeń mogą prowadzić do zwiększenia rezystancji i nadmiernego nagrzewania.

Błąd 13: brak odpowiednich zabezpieczeń

Instalacja fotowoltaiczna jest częścią instalacji elektrycznej budynku.

Wymaga odpowiednio dobranych zabezpieczeń po stronie:

• DC,
• AC.

Zakres zależy od:

• instalacji,
• urządzeń,
• układu sieciowego,
• projektu.

Schemat zabezpieczeń z innego domu nie zastępuje analizy konkretnej instalacji.

Błąd 14: niewłaściwie wykonane uziemienie i połączenia wyrównawcze

Wymagania dotyczące ochrony zależą od konkretnego układu.

Projekt powinien uwzględniać:

• konstrukcję,
• instalację elektryczną,
• istniejący system ochrony,
• zabezpieczenia przepięciowe.

Nie należy traktować uziemienia jako dodatku wykonywanego dopiero na końcu montażu.

Błąd 15: brak analizy ochrony odgromowej

Jeżeli budynek posiada instalację odgromową, montaż PV musi zostać z nią prawidłowo skoordynowany.

Nie należy montować modułów i konstrukcji bez uwzględnienia istniejącego systemu ochrony.

Szczegółowe rozwiązanie powinno wynikać z warunków konkretnego obiektu i projektu.

Błąd 16: falownik w złym miejscu

Falownik powinien pracować w warunkach zgodnych z wymaganiami producenta.

Trzeba uwzględnić:

• temperaturę,
• wentylację,
• wilgotność,
• ekspozycję na słońce,
• dostęp serwisowy,
• hałas.

Umieszczenie urządzenia w miejscu bardzo gorącym lub bez odpowiedniej wymiany powietrza może powodować pogorszenie warunków pracy.

Błąd 17: brak miejsca na późniejszy serwis

Instalacja nie kończy swojego życia w dniu uruchomienia.

Może być konieczny:

• serwis falownika,
• pomiar,
• wymiana urządzenia,
• diagnostyka,
• naprawa.

Dlatego elementy powinny być dostępne.

Falownik umieszczony w miejscu, do którego praktycznie nie da się dostać, utrudnia każdą późniejszą pracę.

Błąd 18: brak monitoringu

Monitoring pomaga zauważyć, że instalacja zachowuje się inaczej niż wcześniej.

Można obserwować:

• produkcję,
• komunikaty falownika,
• niektóre parametry pracy.

Nie oznacza to, że aplikacja zastępuje profesjonalną diagnostykę.

Jest jednak bardzo przydatnym narzędziem do szybkiego wykrywania zmian.

Błąd 19: brak dokumentacji po montażu

Po zakończeniu inwestycji właściciel powinien posiadać dokumentację instalacji.

W zależności od zakresu może obejmować między innymi:

• schemat,
• dane urządzeń,
• protokoły,
• instrukcje,
• warunki gwarancji,
• informacje dotyczące zabezpieczeń.

Dokumentacja jest szczególnie ważna podczas:

• serwisu,
• rozbudowy,
• zmiany falownika,
• sprzedaży nieruchomości.

Błąd 20: kierowanie się wyłącznie ceną

Najtańsza oferta nie musi oznaczać najniższego kosztu całego okresu użytkowania.

Warto sprawdzić:

• zakres prac,
• urządzenia,
• konstrukcję,
• zabezpieczenia,
• dokumentację,
• warunki serwisu.

Niska cena może wynikać z realnej przewagi wykonawcy, ale może też oznaczać ograniczenie zakresu lub jakości elementów.

Porównuj oferty punkt po punkcie.

Błąd 21: kupowanie wyłącznie „najlepszych paneli”

Moduły są ważne, ale stanowią tylko część systemu.

Na wynik instalacji wpływają również:

• projekt,
• falownik,
• konstrukcja,
• okablowanie,
• zabezpieczenia,
• montaż.

Świetne moduły nie naprawią źle zaprojektowanego stringu lub instalacji z dużym zacienieniem.

Błąd 22: brak uwzględnienia przyszłych urządzeń

Jeżeli właściciel planuje w niedalekiej przyszłości:

• pompę ciepła,
• klimatyzację,
• samochód elektryczny,
• rozbudowę domu,

warto uwzględnić to podczas projektowania instalacji.

Nie oznacza to konieczności budowania ogromnej PV na zapas.

Warto jednak zadbać, aby instalacja nie zamykała możliwości przyszłej rozbudowy.

Błąd 23: błędne podejście do pompy ciepła

Często pojawia się założenie:

„pompa zużyje 5000 kWh, więc dokładamy PV produkującą 5000 kWh i ogrzewanie mamy za darmo”.

To zbyt duże uproszczenie.

Pompa zużywa najwięcej energii w sezonie grzewczym.

PV największą produkcję osiąga w cieplejszej części roku.

Dlatego trzeba uwzględnić profil produkcji i zużycia.

Pompa ciepła z fotowoltaiką – jak działa takie połączenie i kiedy ma sens?

Pompy ciepła – dobór i montaż

Błąd 24: brak analizy autokonsumpcji

Sama roczna produkcja nie pokazuje wszystkiego.

Istotne jest również to, ile energii zostaje zużyte dokładnie wtedy, gdy powstaje.

Autokonsumpcję można zwiększać między innymi poprzez:

• harmonogramy urządzeń,
• przygotowanie c.w.u.,
• pracę pompy ciepła,
• ładowanie samochodu,
• magazyn energii.

Nie należy jednak sztucznie zwiększać zużycia tylko po to, aby „nie oddawać prądu”.

Błąd 25: zakładanie stałych warunków przez 20 lat

W czasie użytkowania mogą zmieniać się:

• ceny energii,
• sposób rozliczania,
• liczba mieszkańców,
• zużycie domu,
• urządzenia.

Dlatego dobry projekt powinien być rozsądny również przy różnych scenariuszach użytkowania.

Nie twórz instalacji opartej na jednym bardzo optymistycznym założeniu finansowym.

Co sprawdzić przed podpisaniem umowy?

• Jakie jest aktualne roczne zużycie energii?
• Jak wygląda zużycie w ciągu dnia?
• Czy planowana jest pompa ciepła lub samochód elektryczny?
• Czy dach jest w dobrym stanie?
• Czy występuje zacienienie?
• Jak rozłożone będą moduły?
• Jak zostaną podzielone stringi?
• Jaki falownik zostanie zastosowany?
• Jak zostaną poprowadzone przewody?
• Jakie przewidziano zabezpieczenia?
• Gdzie zostanie zamontowany falownik?
• Jak będzie wyglądał monitoring?
• Jakie gwarancje obejmują poszczególne elementy?
• Czy po montażu zostanie przekazana dokumentacja?
• Kto odpowiada za późniejszy serwis?

Błędy, możliwe skutki i prawidłowe rozwiązania

Jak uniknąć błędów przy montażu fotowoltaiki?

Najważniejsze jest potraktowanie fotowoltaiki jako instalacji technicznej, a nie zestawu paneli mocowanych na dachu.

Dobry system wymaga:

• analizy zużycia energii,
• sprawdzenia dachu,
• analizy zacienienia,
• prawidłowego projektu elektrycznego,
• właściwej konstrukcji,
• dobrych zabezpieczeń,
• prawidłowego prowadzenia przewodów,
• uruchomienia,
• dokumentacji.

Najdroższe moduły nie zagwarantują dobrego efektu, jeśli pozostałe elementy zostaną wykonane przypadkowo.

Dlatego warto oceniać jakość całego systemu i wykonania, a nie tylko markę paneli oraz cenę za 1 kWp.

Fotowoltaika – projekt i montaż instalacji

Kolektory słoneczne czy fotowoltaika – czym się różnią i co wybrać?